historie
Gasproductie op de Wester Gasfabriek
In de Wester Gasfabriek is tot in de jaren ’60 gas uit kolen geproduceerd. Met de vondst van aardgas in Slochteren verloor de fabriek zijn functie. Een aantal schoorstenen, leidingen en gebouwen werd gesloopt, waaronder de prachtige watertoren, de zwaar vervuilde stookhallen en het (nieuwere) laboratoriumgebouw. Inmiddels hebben de resterende gebouwen de status van Rijksmonument gekregen. Nog altijd dragen de gebouwen hun oorspronkelijke namen:
Zuiveringsgebouw
Het langgerekte Zuiveringsgebouw langs de Haarlemmervaart stamt, net als de meeste gebouwen van de gasfabriek, uit 1885. Het omvatte twee grote zuiveringsruimten waar het gas door grote ketels met zand en chemicaliën werd geblazen. Hierdoor werd zwavel onttrokken aan het gas en werd het gas verzwaard met ijzeraarde.
Machinegebouw en Meterhuizen
Ook het Machinegebouw stamt uit 1885. Het was het hart van de fabriek, waar het gas werd verspreid over het terrein. Aan weerszijden van het Machinegebouw staan de meterhuizen, met in de kappen prachtige houten Philibert-spanten.
Ketelhuis
In 1903 werd het Ketelhuis toegevoegd aan het complex, dat oorspronkelijk een kleiner ketelhuis had in het nabijgelegen Machinegebouw. Het Ketelhuis bestond uit één grote ruimte, en heeft daardoor een 17 meter overspannende draagconstructie. Naast het Ketelhuis stond een dertig meter hoge schoorsteen.
Gashouder
Het gas werd opgeslagen in gashouders. In totaal hebben er vier gashouders op het terrein gestaan, waarvan drie kleinere en één grote. Alleen het fundament van de grote Gashouder (gebouwd in 1903) staat er nog steeds. Bovenop deze Gashouder stond een telescopische constructie waarin het gas werd opgeslagen. Op het fundament van twee kleinere gashouders liggen nu vijvers.
Transformatorhuis (Watergasfabriek)
In 1904 werd aan het bestaande complex een Watergasfabriek toegevoegd. In 1956 ging het gebouw fungeren als Transformatorwerkplaats van het Gemeente Energie Bedrijf.
Regulateurshuizen
Via de Regulateurshuizen werd het gas constant onder druk gezet en de stad in gepompt. Het Regulateurshuis bij de ophaalbrug stamt uit 1885. In het erkertje was het loket voor de uitgifte van gaspenningen. In 1904 werd de productie opgevoerd en kwam er bij de westelijke ingang een tweede Regulateurshuis bij.
Bazenwoningen
Waar nu de kinderdagverblijven met speeltuinen zijn, waren vroeger de woningen en de tuinen voor de opzichters van de fabriek. De woningen, gebouwd in 1885, zijn identiek maar wel gespiegeld aan elkaar.
Administratiekantoor en Ingenieurswoning
Waar nu de kantoren van het stadsdeel zijn gehuisvest, waren vroeger de kantoren en werkplaatsen van de fabriek. Naast het kantoorgebouw staat de ingenieurswoning, waar de directeur woonde. Dit pand wordt in de volksmond nog altijd ‘de villa’ genoemd. Beide panden zijn in 1885 gebouwd.
meer weten?
Er is een site gemaakt met alle info over de geschiedenis en de transformatie van het fabrieksterrein. Klik hier of op onderstaande button.
straatnamen
GosschalklaanDe centrale as die alle gebouwen met elkaar verbindt heet officieel Isaac Gosschalklaan, genoemd naar de architect van de meeste gebouwen van de Westergasfabriek.
